پایگاه جامع اطلاع رسانی امام حسن مجتبی علیه السلام

امروز : دوشنبه
۳۱. ارديبهشت ۱۳۹۷
6. رمضان 1439
21. ژوئن 2018

امام ميوه‏ هاي صلح را مي‏چيند

نامه الکترونیک چاپ PDF
امتیاز کاربر: / 10
بدخوب 
هدف اصلي امام حسن از انعقاد صلح با معاويه در واقع افشا کردن ماهيت آن مرد نيرنگ باز و نابود کردن حکومت استوار شده بر ارزشهاي جاهلي او بود. امام حسن عليه‏السلام مي‏خواست از نو صفوف مخالفان را نظم بخشد و از هر فرصتي براي برانگيختن روح ايمان و تقوا در مردم بهره‏برداري کند.
در زير به برخي از موضعگيريهاي درخشان آن امام در مقابل معاويه خواهيم پرداخت. در واقع اين موضعگيريها، تاج و تخت معاويه را مي‏لرزاند و روش مقاومت را به مخالفان حکومت مي‏آموخت:
الف - اندکي پس از برقراري صلح، معاويه براي ايراد سخنراني بر منبر نشست و گفت: حسن بن علي مرا شايسته‏ي خلافت تشخيص داد و خود را سزاروا اين امر ندانست.
امام حسن عليه‏السلام نيز در آن مجلس حضور داشت و يک پله پايين‏تر از معاويه نشسته بود. چون سخنان معاويه به پايان رسيد، آن حضرت برخاست و خداي را بدانچه شايسته بود، ستود و آنگاه از روز مباهله ياد کرد و فرمود:
«پس رسول خدا صلي الله عليه و اله از خلايق، پدرم و از فرزندان من و برادرم و از زنان مادرم را بياورد. [1]  ما اهل و دودمان او هستيم. او از ماست و ما از اوييم. و چون آيه‏ي تطهير [2]  نازل شد، رسول خدا صلي الله عليه و اله ما را در زير عباي خيبري ام‏سلمه (رض) گرد آورد و آنگاه فرمود: بار خدايا! اينان اهل بيت و دودمان منند. پس پليدي را از ايشان بزداي و آنها را پاک کن. در زير اين عبا جز من و برادر و پدرم و مادرم کس ديگري نبود و در مسجد هيچ کسي اجازه جنب شدن نداشت و هيچ کس را حق به دنيا آمدن در آن نبود مگر پيامبر صلي الله عليه و اله و پدرم و اين کرامتي بود از جانب خداوند به ما و شما خود جايگاه ما را در نزد رسول خدا صلي الله عليه و اله ديده بوديد.
همچنين آن حضرت فرمان داد تا درهايي را که به روي مسجد گشوده مي‏شد ببندند مگر درب خانه‏ي ما را. برخي در اين باره از حضرتش پرسش کردند و وي فرمود: من از جانب خود نمي‏گويم که کدام در را ببنديد و کدام را بگشاييد، بلکه خداوند به بستن و گشودن اين درها فرمان داده است. اينکه معاويه پنداشته است که من او را شايسته‏ي خلافت دانسته و خود
را سزاوار آن ندانسته‏ام. او دروغ مي‏گويد. ما در کتاب خدا و بر زبان پيامبرش نسبت به مردمان اولي هستيم. اهل بيت همواره و از زماني که خداوند، پيامبرش را به سوي خود برد، زير ستم بوده‏اند. پس خداوند ميان ما و کساني که حق ما را به ستم گرفته و بر گردن ما بالا رفته‏اند و مردم را بر ضد ما شورانده و سهم ما را از «في‏ء» [3]  بازداشته و مادر ما را از حقي که رسول خدا صلي الله عليه و اله براي او قرار داده بود، محروم کرده‏اند، داوري فرمايد.
به خدا سوگند ياد مي‏کنم که اگر مردم به هنگامي که رسول خدا صلي الله عليه و اله آنان را ترک گفت با پدرم بيعت مي‏کردند، همانا آسمان باران رحمتش را بر آنان فرو مي‏باريد و زمين برکتش را از آنان دريغ نمي‏داشت. و تو اي معاويه! در اين خلافت طمع نمي‏کردي. چون اين خلافت از جايگاه اصلي خود برون آمد، قريش بر سر آن جدال کردند و آزادشدگان (طلقاء) و فرزندان آنان، يعني تو و يارانت، در آن طمع کرديد. در حالي که رسول خدا صلي الله عليه و اله فرمود: کار هيچ امتي تباه نشد مگر آنکه مردي در ميان آنان به حکومت رسيد که عالمتر از او نيز يافت مي‏شد، اما وي آن امت را به درجات پست‏تر سوق مي‏دهد تا بدانجايي رسند که از آن گريخته بودند. بني اسرائيل با آنکه مي‏دانستند هارون جانشين موسي است، اما او را رها کردند و پيرو سامري شدند. اين امت نيز پدر مرا وانهادند و با ديگري دست بيعت دادند. حال آنکه خود از رسول خدا صلي الله عليه و اله شنيده بودند که به
پدرم مي‏فرمود: «تو نسبت به من همچون هاروني نسبت به موسي، جز آنکه پيامبر نيستي». اينان خود ديده بودند که رسول خدا صلي الله عليه و اله پدرم را در روز غدير خم منصوب کرد و بديشان فرمود که شاهدان، غايبان را از اين موضوع آگاه سازند.
رسول خدا صلي الله عليه و اله از قوم خويش گريخت در حالي که آنان را به خداي تعالي مي‏خواند تا آنکه در غاري وارد شد و اگر ياوراني مي‏يافت هرگز نمي‏گريخت و هنگامي که آنانرا دعوت کرد، پدرم دستش را در دست پيامبر نهاد و به فرياد او رسيد به هنگامي که فريادرسي نداشت. پس خداوند هارون را در گشايشي، قرار داد در زماني که او را ناتوان گرفتند و نزديک بود بکشندش و خداوند پيامبر صلي الله عليه و اله را در گشايشي قرار داد هنگامي که وي به غار قدم نهاد و ياراني نيافت و پدرم و من نيز در گشايشي از خداي هستيم به هنگامي که اين امت ما را تنها و بي‏ياور گذارد و با تو بيعت کرد.اي معاويه: آنچه گفتم تماما نمونه‏ها و سنت‏ها بود که يکي از پس ديگري روي مي‏دهد. اي مردم! به راستي که اگر شما بين مشرق و مغرب جهان را بکاويد که مردي را بيابيد که زاده‏ي پيامبري باشد، به جز من و برادرم کس ديگري را نمي‏يابيد و من با اين (معاويه) بيعت کردم و اگر چه مي‏دانم که اين آزموني است براي شما و متاعي است تا روزگاري چند». [4] .
ب - يک بار ديگر معاويه بر فراز منبر رفت و به اميرمؤمنان عليه‏السلام
ناسزا گفت. امام حسن که در آن مجلس حضور داشت با معاويه به مجادله پرداخت و او را در برابر ديدگان مردم رسوا کرد. در اين باره در روايت آمده است:
«پس از آنکه پيمان نامه‏ي صلح امضا شد، معاوبه به کوفه رفت و چند روزي در آنجا اقامت گزيد. چون کار بيعت با وي به پايان رسيد براي مردم به سخنراني ايستاد و از اميرمؤمنان علي ياد کرد و به او و سپس به امام حسن ناسزا گفت. حسن و حسين عليهماالسلام در آن مجلس حضور داشتند. پس حسين برخاست تا سخنان معاويه را پاسخ گويد، امام حسن دست او را گرفت و بر جايش نشاند و سپس خود برخاست و فرمود: اي کسي که از علي ياد مي‏کني. من حسن هستم و علي پدر من است و تو معاويه‏اي و پدرت صخر است. مادر من فاطمه و مادر تو هند است و پدربزرگ من رسول خدا صلي الله عليه و اله و نياي تو حرب است و مادربزرگ من خديجه و مادر بزرگ تو قتيله است. پس لعنت خداي بر گمنام‏ترين، پست‏نژادترين و بد قوم‏ترين و ديرينه‏ترين کافر و منافق ما باد! عده‏اي از کساني که در مسجد حضور داشتند در پي اين دعا گفتند: آمين آمين». [5] .
ج - در شام، جايي که معاويه بيست سال پايگاه خلافتش را در آنجا نهاده بود و دروغهاي جديد بر اسلام مي‏بست، به طوري که نزديک بود تا آيين تازه‏اي به وجود آورد، امام حسن مجتبي به مخالفت با نظام فاسد او برخاست و اعلام کرد که من و خط سيرم، براي رهبري مسلمانان بهتر
و شايسته‏تر مي‏باشيم. تاريخ اين حادثه را چنين بازگو مي‏کند:
روايت کرده‏اند که عمرو بن عاص به معاويه گفت: حسن بن علي مردي ناتوان و عاجز است و چون بر فراز منبر رود و مردم به او بنگرند خجل مي‏شود و از گفتن باز مي‏ماند. اي کاش به او اجازه‏ي سخن دهي. پس معاويه به امام حسن گفت: اي ابومحمد! اي کاش بر منبر مي‏نشستي و ما را اندرز مي‏گفتي!
امام برخاست و ستايش خداي را به جا آورد و بر او درود فرستاد. و سپس فرمود:
«هر که مرا مي‏شناسد، مي‏داند که کيستم و آنکه مرا نمي‏شناسد بداند که من حسن پسر علي و پسر بانوي زنان، فاطمه دخت رسول خدا صلي الله عليه و اله هستم. من فرزند رسول خدايم، من فرزند چراغ تابانم، من فرزند مژده‏بخش و بيم دهنده‏ام، من فرزند کسي هستم که به رحمت براي جهانيان مبعوث شد. فرزند آن کس که به سوي جن و انس مبعوث شد منم، فرزند بهترين خلق خدا پس از رسول خدا. منم، فرزند صاحب فضايل منم، فرزند صاحب معجزات و دلايل، منم فرزند اميرمؤمنان، منم کسي که از رسيدن به حقش بازداشته شده، منم يکي از دو سرور جوانان بهشتي. منم فرزند رکن و مقام، منم فرزند مکه و مني، منم فرزند مشعر و عرفات».
معاويه از شنيدن اين سخنان به خشم آمد و گفت: دست از اين سخنان بردار و براي ما از خرماي تازه بگو. امام عليه‏السلام در پاسخ او فرمود: باد آن را آبستن کند و گرما آن را بپزد و خنکي شب خوشبويش گرداند. آنگاه دنبال سخن خود را گرفت و ادامه داد:
«منم فرزند شفيع مطاع، منم فرزند کسي که قريش در برابرش تسليم شدند. منم فرزند پيشواي مردم و فرزند محمد رسول خدا صلي الله عليه و اله».
معاويه ترسيد که مردم با شنيدن اين سخنان، به آن حضرت متمايل شوند، از اين رو گفت: اي ابومحمد! پايين بيا. آنچه گفتي کافي است.
امام حسن از منبر پايين آمد. معاويه به او گفت: فکر کردي در آينده خليفه خواهي شد؟ تو را با خلافت چکار؟! امام حسن به او فرمود:
«خليفه کسي است که بر طبق کتاب خدا و سنت رسول خدا رفتار کند نه کسي که با زور خليفه شود و سنت رسول را تعطيل کند و دنيا را پدر و مادر خود گيرد و حکومتي را صاحب شود که اندکي از آن کام جويد و سپس لذتش تمام شود و رنج و دردش باقي بماند».
آنگاه امام حسن ساعتي خاموش ماند و سپس پيراهنش را تکاند و برخاست که برود، اما عمرو بن عاص به وي گفت: بنشين، من از تو پرسشهايي دارم.
امام فرمود: هر چه مي‏خواهي بپرس. عمرو پرسيد: مرا از معاني کرم و ياري و مروت آگاه گردان. پس امام حسن فرمود:
«کرم، اقدام به نيکي و بخشش پيش از درخواست است. ياري دفاع از ناموس و بردباري در هنگام سختيهاست و مروت آن است که مرد دين خود را حفظ کند و نفس خود را از پليديها دور دارد و حقوقي را که بر گردن دارد ادا کند و با بانگ رسا سلام گويد».
همين که امام حسن عليه‏السلام بيرون رفت، معاويه عمرو را به باد نکوهش گرفت و گفت: شاميان را فاسد کردي. عمرو گفت: دست نگه دار. شاميان
تو را به خاطر دين و ايمانت دوست ندارند، بلکه تو را به خاطر دنيا دوست دارند تا نصيبي از تو بدانها برسد. شمشير و پول هم که در دست توست، بنابراين سخن حسن چندان تأثيري در آنها ندارد. [6] .

[1] سوره‏ي آل عمران، آيه‏ي 61: (فمن حاجک فيه من بعد ما جاءک من العلم فقل تعالوا ندع أبناءنا و أبناءکم و نساءنا و نساءکم و أنفسنا و أنفسکم ثم نبتهل فنجعل لعنة الله علي الکاذبين).
[2] سوره‏ي احزاب، آيه‏ي 33: (انما يريد الله ليذهب عنکم الرجس أهل البيت و يطهرکم تطهيرا).
[3] به سرزمينهايي که بدون جنگ جزو قلمروي اسلام قرار گرفت «في‏ء» گفته مي‏شود.
[4] بحارالانوار، ج 44، ص 64-62.
[5] بحارالانوار، ج 44، ص 49.
[6] بحارالانوار، ج 44، ص 90-88.


 

منوی اصلی

خورشید انقلاب

پیام نوروزى به مناسبت آغاز سال 1394
متن کامل سخنان مقام معظم رهبری


 اگر کسى تصور کند که ... حتّى یک لحظه در ذهن خودم خطور مى‌دادم که این مسؤولیت به من متوجه خواهد شد، قطعاً اشتباه کرده است. 
فرمایشات معظم له درباره ی منصب رهبری


در زمان امام(ره) می‏دیدیم که ایشان مطلبی را می‏فرمودند، اما در مجلس همه به آن رأی نمی‏دادند؛ نمی‏شود گفت اینها ضدّ ولایت فقیه‏اند.
متن کامل سخنان مقام معظم رهبری


 بیش از چهل جلسه ی تفسیر قرآن از زبان مقام معظم رهبری  
برای دسترسی به تفسیر قرآن معظم له کلیک کنید


 

پایگاه علمای شیعه

کاربران آنلاین

 98 مهمان حاضر